Een stapel haardhout voor de kachel, de haard of de vuurschaal wil je zo bewaren dat het hout droog wordt en droog blijft. Dat lukt met drie dingen: een plek waar de wind bij kan, een dak erboven en een stapel die van de grond ligt. Hieronder lees je hoe je zo'n houtopslag inricht, hoe je stapelt en hoe je nagaat of het hout klaar is om te stoken.
Hoe droog moet haardhout zijn
Droog hout brandt makkelijker, geeft meer warmte en minder rook dan vochtig hout. De Rijksoverheid zegt het kort: Stook alleen droog, onbehandeld hout. Wat droog is, kun je in een getal uitdrukken. Verzekeraar Univé legt de grens zo: Als het vochtpercentage onder de 20% ligt, is het hout droog genoeg en geschikt om mee te stoken. De Vlaamse Milieumaatschappij noemt 15 procent als aanbevolen vochtgehalte.
Vers gezaagd hout zit daar ver boven. Een houtopslag is dus niet alleen een bergplaats, maar ook de plek waar het hout de tijd krijgt om te drogen.
De plek: buiten, onder een dak en in de wind
Hout droogt door wind. Kies daarom een plek buiten waar lucht langs de stapel kan stromen. Een schuur zonder ventilatie lijkt veilig, maar werkt averechts. Univé schrijft: Sla het hout in ieder geval niet op in een dichte ruimte, zoals een kelder of garage. Het hout blijft daar vochtig.
Regen houd je tegen met een dak, niet met een verpakking. In de lijst van Univé voor een goede opslag staat: Het hout ligt onder een afdak. Een dakoverstek, een carport of een houtberging met een dak doet dat werk.
Dan de ondergrond. Hout dat op aarde of gras ligt, trekt vocht van onderaf op. De ondergrond moet droog zijn en water doorlaten. Je kunt bijvoorbeeld pallets, grind of oude stenen op de grond leggen. Op pallets ligt de stapel bovendien los van de grond, zodat er ook onderdoor lucht komt.
Zo stapel je
De Vlaamse Milieumaatschappij vat het stapelen in één zin samen: Stapel bij buitenopslag het gekliefd hout geordend, afgedekt en van de grond met een goede luchtstroom onder en tussen de houtblokken.
In de praktijk komt dat neer op vier dingen. Kloof het hout voordat je het stapelt, want dunne stukken drogen sneller. Klief alle houtblokken die dikker zijn dan 7 centimeter in tweeën. Let daarna op de richting van de blokken. Leg de uiteinden van de houtblokken naar buiten. Via die kopse kanten verdampt het vocht het snelst. Laat tussen de blokken wat ruimte, zodat de wind erdoor kan. En houd de muur vrij: Leg de houtstapel niet tegen de muur aan, maar bewaar minimaal 10 centimeter afstand.
Over afdekken lijken de bronnen elkaar tegen te spreken, maar ze bedoelen hetzelfde. De Vlaamse Milieumaatschappij wil de stapel afgedekt hebben. Univé gaat ervan uit dat er al een afdak boven staat en waarschuwt voor inpakken: Bedek de houtstapel daarom nooit met zeil en verpak de blokken ook niet in plastic folie. Het vocht kan er dan niet uit. De bovenkant beschermen tegen regen en de zijkanten open laten is dus de bedoeling. Heb je geen afdak, dan is een plaat of een stuk zeil dat alleen de bovenkant bedekt de eenvoudigste vorm daarvan.
Hoe lang het duurt en hoe je het controleert
Reken op seizoenen, niet op weken. Over vers hout schrijft Univé: Het duurt meestal zo’n 1 tot 2,5 jaar voordat het droog is en geschikt voor je haard, kachel of vuurkorf. De Vlaamse Milieumaatschappij is strenger en schrijft over stukhout dat je het minstens 2 jaar moet laten drogen. Hoe lang het bij jou duurt, hangt af van de houtsoort, de dikte van de blokken en het weer. Wie elk jaar stookt, werkt daarom met twee vakken: een vak dat dit jaar opgaat en een vak dat ligt te drogen voor later.
Of het hout klaar is, zie je deels met het blote oog. Droog hout herken je aan loszittende schors en scheuren. Zekerder is een vochtmeter met pinnen, te koop bij de bouwmarkt. Meet niet aan de buitenkant, want die is droger dan de kern. Voor een betrouwbare meting kun je daarom het beste een houtblok in tweeën klieven. Meet op het verse breukvlak en doe dat bij een paar blokken uit verschillende delen van de stapel.
Heb je deze winter hout nodig en ligt er niets dat lang genoeg heeft gedroogd, dan kun je hout kopen dat al droog is. Brandhout koop je volgens de Vlaamse Milieumaatschappij best aan bij een erkende houthandelaar, die je garanties kan geven over de kwaliteit en het vochtgehalte van het brandhout. Vraag dus bij elke aankoop naar het vochtgehalte en meet het na als het hout binnen is.
Wat een slechte opslag kost
Een opslag waar het vocht niet weg kan, kost je meer dan tijd. Univé waarschuwt: Als je het hout niet goed opslaat, dan blijft het vochtig en kunnen er schimmels en zwammen op gaan groeien. Zulk hout is aangetast en hoort niet meer in de kachel.
Ook droog hout geeft rook. De Rijksoverheid is daar open over: Geen hout stoken is het beste voor uzelf en uw omgeving. Milieu Centraal zet de brandstoffen op een rij: Brandbare blokken van geperst hout zijn het minst slecht, zolang zij geen toevoegingen hebben. Gedroogd haardhout is een alternatief. Een goede opslag maakt stoken dus minder belastend, niet onschadelijk. Kijk voor je aansteekt op de Stookwijzer of het weer geschikt is.
Eerst kijken wat je al hebt
Een houtopslag hoeft niets te kosten. Een paar pallets op een open plek onder een dakoverstek vormen al een droge, luchtige basis. Ligt je hout nu op de grond of tegen de schutting, dan is verplaatsen naar pallets en tien centimeter van de wand af de grootste winst. Zit er zeil om de hele stapel, haal het dan van de zijkanten weg. En kloof dikke blokken nu, dan drogen ze de rest van de winter door.


